Opryszczka

Opryszczka wargowa tzw. „zimno” to jedno z najczęściej występujących zakażeń skóry i błon śluzowych, wywoływanych przez wirus HSV (Herpes Simplex) należący do rodziny herpeswirusów. Istnieją dwa typy wirusa Herpes simplex: HSV-1 i HSV-2. Wirus opryszczki jest bardzo rozpowszechniony, a do zakażenia dochodzi zwykle w dzieciństwie. Objawy choroby są zwykle łagodne, ale u osób z obniżoną odpornością i noworodków opryszczka może mieć bardzo ciężki przebieg. Wirus opryszczki posiada zdolność przetrwania w organizmie człowieka w postaci utajonej, co sprawia, że po zakażeniu pierwotnym istnieje ryzyko nawrotów choroby.

Źródłem zakażenia jest osoba chora lub nosiciel, a zakaźność jest największa w okresie objawowym, gdy występują aktywne zmiany skórne lub śluzówkowe. Czynnikiem niezbędnym do przeniesienia zakażenia jest utrata ciągłości tkanek błon śluzowych lub skóry. Wirus wnika poprzez nawet niewielkie nadżerki na skórze, spojówkach lub błonach śluzowych. Zakażenie odbywa się poprzez kontakt bezpośredni ze zmianami skórnymi lub śluzówkowymi, z wydzielinami np. śliną, łzami, drogą kropelkową lub poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami. Kontakt błon śluzowych lub uszkodzonej skóry z materiałem zakaźnym prowadzi do wtargnięcia wirusa i jego namnażania. W okresie tym mogą wystąpić charakterystyczne zmiany pęcherzykowe. Następnie wirus HSV-1 wnika do zakończeń włókien nerwowych. Tam i w okolicznej tkance nerwowej zachodzi dalsze namnażanie się wirusa. Po ustąpieniu ostrego okresu i jawnego zakażenia, wirus przechodzi w stan latencji, czyli przebywania w fazie uśpienia – jeśli raz zarazimy

się wirusem opryszczki, przez całe życie będziemy jego nosicielami. Oznacza to, że co jakiś czas wirus będzie się uaktywniał, a tym samym skutecznie obniżał komfort życia. Ze względu na fakt, że HSV-1 może pozostawać żywy na skórze, odzieży, przedmiotach codziennego użytku przez krótki czas, ułatwiona jest transmisja zakażenia przez bliski, ale nie seksualny kontakt, taki jak pocałunek w policzek lub korzystanie ze wspólnych urządzeń (np. używanie wspólnych naczyń, zabawek, szczoteczki do zębów, ręcznika, myjki). Do zakażenia HSV-1 może dojść poprzez dzielenie wspólnej kuchni lub łazienki. W przypadku, gdy dana osoba wie, że jest nosicielem opryszczki, a w domu przebywa niemowlę, należy pamiętać o zachowaniu niezbędnych środków ostrożności – szczególnie przy przewijaniu, myciu i innych czynnościach higienicznych. Trzeba przestrzegać ich również w momentach osłabienia odporności, przegrzania lub wyziębienia organizmu, a gdy wirus jest aktywny, należy unikać wszelkich czynności, które mogłyby go przenieść.

Wirus opryszczki, który dostaje się do naszego organizmu poprzez błony śluzowe, początkowo pozostawać może w stanie uśpienia, by uaktywnić się na skutek działania niesprzyjających czynników zewnętrznych takich jak:

  • obniżona odporność np. na skutek zwiększonego wysiłku, choroby
  • mikrourazy – powstałe na skutek zabiegów stomatologicznych czy chirurgicznych,
  • czynniki chemiczne drażniące miejscowo, np. retinoidy,
  • promieniowanie UV,
  • stosowanie leków immunosupresyjnych,
  • choroby infekcyjne przebiegające z gorączką,
  • silne oziębienie,
  • stres,
  • przemęczenie,
  • miesiączka
  • epilacja
  • dermabrazja
Co wywołuje opryszczkę image.

Faza I

Pierwszym jej objawem jest uciążliwe swędzenie, mrowienie. Występuje ono najczęściej na wargach, bądź na skórze pod nosem, chociaż zdarzyć się może, że zainfekowane zostaną inne części twarzy, np. podbródek. Jest to tzw. faza prodromalna. W największej liczbie przypadków trwa ona ok. 2 dni. Podjęte w tym momencie leczenie najczęściej zapobiega dalszemu rozwojowi nieestetycznego schorzenia.

Faza II

Na etapie kolejnym pojawia się zazwyczaj zaczerwienienie i lekka opuchlizna. Niewielkich rozmiarów plamka stopniowo zaczyna się powiększać, a w jej wnętrzu tworzy się płyn surowiczy, który jest wypełniony aktywnymi wirusami.

Faza III

W ten sposób dochodzi do uformowania się bolesnego pęcherza (a w niektórych przypadkach skupiska pęcherzyków, które mogą zlać się w jeden duży wykwit), z którego w niedługim czasie zaczyna sączyć się płyn, na skutek czego owrzodzenia stają się jeszcze większe. To właśnie w tej fazie najłatwiej o zarażenie. W tym czasie szczególnie niewskazane są bliskie kontakty w innymi osobami, a także dotykanie pęcherzy. Jest to jednocześnie etap, na którym opryszczka jest najbardziej bolesna. Pękanie wykwitów może doprowadzić do powstania piekących ran.

Faza IV

Etap ostatni obejmuje stopniowe zasychanie wykwitów, na skutek czego tworzą się strupki. Należy wówczas zachować ostrożność – są one dosyć delikatne, a uszkodzenie zmienionego miejsca może doprowadzić do krwawienia, któremu towarzyszy nieprzyjemne pieczenie.

Faza V

Gojenie. Strupek odpada a stan skóry powraca do normy. Zdrapanie strupka sprawia, że proces gojenia znacznie się wydłuża.

Lekiem z wyboru w zakażeniach wywołanych wirusem opryszczki jest acyklowir. Acyklowir jest selektywnie i skutecznie działającym lekiem przeciwwirusowym, który jest jednocześnie dobrze tolerowany przez pacjentów i mało toksyczny. W zakażonych komórkach ulega on aktywacji, a następnie hamuje dalsze namnażanie się wirusa. Acyklowir podany w fazie objawów prodromalnych lub w pierwszych 24 godzinach choroby znacznie przyspiesza gojenie zmian skórnych oraz łagodzi dolegliwości bólowe. W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią jego użycie należy skonsultować z lekarzem. Acyklowir jest dostępny w postaci doustnej – wyłącznie na receptę oraz w postaci kremu/żelu do stosowania miejscowego. Leki stosowane miejscowo są dostępne bez recepty np. Hascovir pro. Należy pamiętać przy tym, że nie powoduje on całkowitego pozbycia się wirusa, ale po nałożeniu kremu na zmiany skórne łagodzi objawy i zapobiega jego namnażaniu się. Stosowanie (5 razy dziennie) najlepiej rozpocząć od razu po wystąpieniu pierwszych objawów.